Duitsland stuurt sportminister naar WK in Qatar

Het bezoek van Faeser aan Qatar leek voor haar vertrek tot mislukken gedoemd. In een tv-uitzending op de ARD uitte ze vorige week kritiek op het feit dat Qatar het WK voetbal organiseert. Er moeten betere criteria gelden voor de toekenning van grote sportevenementen aan een land, zei ze, zoals de mensenrechtensituatie en duurzaamheidsprincipes. De FIFA krijgt veel kritiek omdat de voetbalbond het WK aan Qatar heeft toegewezen. Bij de bouw van de stadions zijn duizenden arbeiders omgekomen, meldde The Guardian al bijna twee jaar geleden, vrouwen en homo's worden er onderdrukt en migranten worden uitgebuit.

Qatar reageerde op Faesers uitspraken door vrijdag de Duitse ambassadeur op het matje te roepen. Samen met andere golfstaten liet de Qatarese regering zaterdag in een verklaring weten dat ze Faesers uitspraken zien als “inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van Qatar”. De vertegenwoordiger van de Duitse regering die moet toezien op mensenrechten, Luise Amtsberg, besloot bovendien haar deelname aan Faesers reis af te zeggen. Zij zag niet in hoe ze onder deze omstandigheden “een open en kritisch gesprek over de mensenrechtensituatie in Qatar” kon voeren.

'Waardevolle hervormingen'

Toch is Faeser tevreden met haar bezoek. Voor haar was het belangrijkste doel dat Qatar veiligheidsgaranties zou bieden voor alle fans die het WK bezoeken. Die garanties heeft ze van de minister-president van het emiraat gekregen, zei ze dinsdag. “Alle mensen, ongeacht waar ze vandaan komen, wie ze liefhebben of waarin ze geloven, moeten bij het WK veilig zijn. Iedere fan moet zich vrij en zonder angst kunnen bewegen”, aldus de Duitse minister. Met de toezegging van de minister-president kan ze nu ook homo’s met een goed geweten adviseren naar het WK te gaan, aldus Faeser. 

Faeser zei verder dat ze in Qatar heeft gezien dat “waardevolle hervormingen, juist ook voor arbeidsmigranten, in gang zijn gezet”. Ze kondigde aan dat Duitsland dat hervormingsproces na het WK blijft ondersteunen. 

Met Faeser reisde een delegatie van de Duitse voetbalbond DFB mee naar Qatar, inclusief voorzitter Bernd Neuendorf. Vooraf had Neuendorf al gezegd dat de DFB stelling moet nemen als het gaat om de maatschappelijke en politieke verhoudingen in Qatar. Hij pleitte er onder meer voor dat de FIFA schadevergoedingen betaalt aan de nabestaanden van mensen die bij de bouw van de stadions zijn omgekomen. In Qatar zei de DFB-voorzitter dinsdag dat een WK wat hem betreft voortaan niet meer in een land als Qatar wordt georganiseerd. Voorafgaand aan zo’n toekenning moet vanaf nu meer over mensenrechten worden gediscussieerd, zei hij, “ook om maatschappelijke acceptatie te winnen voor de toekenning van zulke toernooien”. 

'Dictaat van het pragmatisme'

Dat Faeser met veiligheidsgaranties uit Qatar naar Duitsland is teruggekeerd, is niet erg verrassend, schrijft de gezaghebbende Frankfurter Allgemeine Zeitung in een commentaar (betaalmuur). Beide landen hebben “geen belang bij een voortgezette ijstijd”. Duitsland heeft de banden met het emiraat sinds de oorlog in Oekraïne aangehaald en lobbyt voor de levering van vloeibaar gas (LNG), als vervanging voor gas uit Rusland. Kanselier Olaf Scholz was in september nog in Qatar. Toen wenste hij het land "veel succes met zijn rol als gastheer bij het allereerste WK in de regio". Beide landen laten zich leiden “door het dictaat van het pragmatisme”, aldus de FAZ.

Of naast Faeser, die op 23 november de Duitse wedstrijd tegen Japan bezoekt, nog andere Duitse regeringsvertegenwoordigers naar het WK gaan, is nog niet bekend. Tijdens zijn bezoek aan Qatar gaf Scholz in september een ontwijkend antwoord op de vraag of hij zelf gaat: "De vraag hoe we erheen gaan, wordt vanzelfsprekend tijdig besloten. Maar het zal in ieder geval zo zijn dat er iemand bij is", citeerde Deutschlandfunk hem. Volgens Duitse media heeft Qatar bondspresident Frank-Walter Steinmeier, kanselier Scholz en minister van Economische Zaken Robert Habeck nadrukkelijk uitgenodigd. Dit zijn de Duitse politici die het emiraat de afgelopen maanden hebben bezocht. 

Theoretisch zijn er na Faesers reis voor Scholz geen belemmeringen meer om het WK te bezoeken, schrijft nieuwssite n-tv. Al zal de kanselier waarschijnlijk pas gaan als het Duits elftal de finale haalt. “En dat is sportief een behoorlijk obstakel.” 

Alle Menschen, egal woher sie kommen, wen sie lieben und woran sie glauben, müssen bei der WM sicher sein. Jeder Fan muss sich frei und ohne Angst bewegen können. Diese Sicherheitsgarantie hat mir der Premierminister von #Katar heute gegeben.

— Nancy Faeser (@NancyFaeser) November 1, 2022