Deelstaatverkiezingen: CDU verliest in MV en Berlijn

In Mecklenburg-Voorpommeren heeft de AfD volgens de voorlopige einduitslag 38,2 procent van de stemmen gehaald. De SPD haalde 35,5 procent. De CDU begon de avond met ruim 5 procent, maar kwam uiteindelijk uit op 4,9 procent en heeft de kiesdrempel niet gehaald. Het is voor het eerst sinds het bestaan van de bondsrepubliek dat de christendemocraten niet in een deelstaatparlement zijn vertegenwoordigd. Dat is een flinke dreun voor de partij. Die Linke komt op 6,5 procent van de stemmen, de Groenen op 5,7 procent en de BSW komt met 4,8 procent ook niet boven de kiesdrempel uit. De FDP haalde slechts 1 procent van de stemmen. De partij is daardoor niet langer in het deelstaatparlement vertegenwoordigd.

In Berlijn werd Die Linke de grootste partij met 25,7 procent van de stemmen. De CDU haalde in Berlijn 18,8 procent van de stemmen. De AfD kwam uit op 16,3 procent, de Groenen op 14,3 procent en de SPD haalde slechts 12,1 procent van de stemmen. Het Bündnis Sahra Wagenknecht (BSW) haalde met 4,7 procent ook hier de kiesdrempel niet. Ook hier is de uitslag van de CDU een domper voor de christendemocraten. Sinds 2023 regeerde de CDU als grootste partij in Berlijn, nu moet ze de burgemeesterspost overlaten aan Die Linke. Lees meer over de uitslagen in Mecklenburg-Voorpommeren en in Berlijn

Toespraak Merz

Kort na de bekendmaking van de exitpoll om 18.00 uur gaf bondskanselier Friedrich Merz (CDU) een verklaring voor de pers, waarin hij duidelijk maakte dat hij aanblijft. Hij noemde het resultaat van de CDU in Mecklenburg-Voorpommeren 'een ramp'. De uitslag van zijn partij in Berlijn is gezien de omstandigheden 'netjes', aldus de kanselier. "We maken ons allemaal samen zorgen over de toekomst van ons land", zei hij. Merz benoemde daarna de 'gecompliceerde situatie' waarin Duitsland verkeert, met de economische transformatie, de toon in de samenleving die steeds rauwer wordt, het dalende vertrouwen in overheidsinstanties, dat door 'radicaal-links en radicaal-rechts actief wordt ondermijnd'.

Merz ziet het als zijn taak het land weer 'fit te maken voor de toekomst'. Hij wil ervoor zorgen dat het iedereen weer beter gaat in Duitsland, zei hij. Daarvoor zijn veranderingen nodig en die kosten kracht en leiden tot onzekerheden. De effecten ervan zijn ook pas na enige tijd zichtbaar, aldus de kanselier. Maar je kunt die veranderingen niet uitstellen, stelde hij. "Daarom moeten die hervormingen nu komen", aldus Merz. "Ik neem daarvoor de verantwoordelijkheid." Hij wil het land vooruit helpen, zei hij, "als partijvoorzitter van de CDU en als bondskanselier". Meer over Merz' verklaring

Het is nooit eerder gebeurd dat een kanselier op de avond van deelstaatverkiezingen zo'n persconferentie heeft gegeven. Maar Merz' positie staat al langer onder druk en sinds de verkiezingen in Saksen-Anhalt op 6 september werd er steeds openlijker gesproken over het tussentijds vervangen van de kanselier. De slechte resultaten van de christendemocraten in de Oost-Duitse deelstaten worden voor een belangrijk deel toegeschreven aan de impopulariteit van Merz' bondsregering. Met zijn statement hoopt Merz verdere speculaties over zijn kanselierschap voorlopig de kop indrukken.

Coalitiemogelijkheden

In Mecklenburg-Voorpommeren is de AfD weliswaar de grootste partij geworden, maar zal zoals het er nu naar uitziet geen meerderheidsregering kunnen vormen. De andere partijen in het deelstaatparlement willen niet met de radicaal-rechtse AfD samenwerken. Voor de SPD is een voortzetting van de huidige coalitie met Die Linke niet mogelijk. Minister-president Manuela Schwesig (SPD) kan met die Linke en de Groenen samen wel een meerderheidsregering vormen.

In de deelstaat Berlijn heeft lijsttrekker Elif Eralp van de grootste partij Die Linke de opdracht gekregen een regering te vormen, zei ze zondagavond. Dat zou ze kunnen doen met de SPD en de Groenen. Mocht deze coalitie niet tot stand komen, dan kunnen de SPD en de Groenen ook met de CDU, tweede partij in de hoofdstad, een meerderheid vormen.

De opkomst was bij beide deelstaatverkiezingen met tussen de 75 en 80 procent opvallend hoog. De AfD wist veel stemmen te winnen van kiezers die eerder niet stemden.